Trong ba bài trước, chúng ta đã đi qua Luật Chuyển đổi số, Nghị định 224/2026/NĐ-CP và Thông tư 39/2026/TT-BKHCN. Ba văn bản trả lời cho câu hỏi “chuyển đổi số là gì, làm gì, và tiền được chi vào đâu”. Nhưng có một văn bản khác, ra đời trước cả ba văn bản này, lại chi phối gần như toàn bộ tiến độ của bất kỳ dự án chuyển đổi số nào dùng ngân sách nhà nước: Luật Đầu tư công. Nếu Thông tư 39 nói về việc “tính tiền”, thì Luật Đầu tư công nói về việc “ai được quyết định chi tiền, theo trình tự nào” và đây thường là phần khiến nhiều cán bộ mới phụ trách dự án cảm thấy rối nhất.
Vậy Luật đầu tư công, là gì?
Luật Đầu tư công (số 58/2024/QH15, có hiệu lực từ 01/01/2025) quy định cách nhà nước quản lý và sử dụng vốn ngân sách cho các dự án đầu tư; không riêng gì chuyển đổi số, mà cho mọi loại dự án dùng tiền ngân sách, từ làm đường đến xây trường học. Một dự án chuyển đổi số của cơ quan nhà nước, dù là xây cổng dịch vụ công hay mua phần mềm quản lý, hầu hết đều phải tuân theo luật này về mặt trình tự phê duyệt, cho dù nội dung kỹ thuật đã được nói ở các văn bản khác.
Cách dễ hình dung nhất: nếu ví một dự án chuyển đổi số như việc xây một ngôi nhà, thì Luật Chuyển đổi số quy định ngôi nhà phải xây theo kiểu gì (phải có cửa kết nối với hàng xóm, phải an toàn), Thông tư 39 quy định cách tính tiền vật liệu, còn Luật Đầu tư công quy định ai được cấp phép xây, hồ sơ xin phép gồm những gì, và qua bao nhiêu vòng duyệt trước khi được động thổ.
Sáu bước cần biết trong quy trình của một dự án
Một dự án đầu tư công, bao gồm cả dự án chuyển đổi số, thường đi qua sáu bước sau:
Bước 1: Chủ trương đầu tư. Đây là bước “xin phép được làm”. Đơn vị đề xuất phải nêu rõ vì sao dự án cần thiết, mục tiêu là gì, dự kiến tốn bao nhiêu vốn, và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi làm bất cứ điều gì tiếp theo. Nhiều dự án bị chậm ngay từ bước này vì hồ sơ chủ trương đầu tư viết chung chung, không đủ sức thuyết phục.
Bước 2: Báo cáo nghiên cứu khả thi. Sau khi chủ trương được duyệt, đơn vị phải làm rõ hơn: giải pháp kỹ thuật cụ thể là gì, chi phí chi tiết ra sao, thời gian thực hiện dự kiến bao lâu. Đây là bước cần sự kết hợp giữa hiểu biết pháp lý và hiểu biết kỹ thuật, nếu thiếu một trong hai đều khiến báo cáo bị trả lại.
Bước 3: Thẩm định. Một hội đồng hoặc cơ quan chuyên môn sẽ xem xét báo cáo nghiên cứu khả thi, đặt câu hỏi, yêu cầu giải trình hoặc bổ sung nếu cần.
Bước 4: Quyết định đầu tư. Sau khi thẩm định đạt yêu cầu, cấp có thẩm quyền chính thức ra quyết định đầu tư, đây là cột mốc để dự án chính thức được cấp vốn và triển khai.
Bước 5: Thực hiện dự án. Giai đoạn thi công, xây dựng hệ thống thực tế, thường đi kèm các bước đấu thầu lựa chọn nhà cung cấp theo quy định riêng.
Bước 6: Theo dõi, đánh giá, quyết toán. Sau khi hoàn thành, dự án phải được nghiệm thu, báo cáo kết quả, và quyết toán vốn đầu tư, đây là bước nhiều đơn vị chủ quan bỏ sót thời gian chuẩn bị, dẫn đến chậm trễ dù dự án đã thi công xong từ lâu.
Luật cũng phân loại dự án theo quy mô vốn thành nhóm A, B, C; mỗi nhóm có thẩm quyền phê duyệt và mức độ phức tạp hồ sơ khác nhau. Dự án thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin được liệt kê cụ thể trong nhóm tiêu chí phân loại, nên việc xác định đúng dự án của mình thuộc nhóm nào ngay từ đầu sẽ giúp chọn đúng quy trình cần theo, tránh làm sai rồi phải điều chỉnh giữa chừng.
Ba câu hỏi để tự kiểm tra trước khi bắt đầu
Trước khi soạn bất kỳ hồ sơ nào, anh chị có thể tự hỏi ba câu sau, nếu chưa trả lời được rõ ràng cả ba, đây là dấu hiệu nên tìm hỗ trợ trước khi tiếp tục:
Dự án của tôi thuộc nhóm A, B hay C? Câu trả lời quyết định thẩm quyền phê duyệt là ai, và mức độ chi tiết hồ sơ cần chuẩn bị.
Tôi đã có văn bản chủ trương đầu tư được phê duyệt chưa, hay đang định nhảy thẳng vào làm báo cáo khả thi? Đây là lỗi rất phổ biến, bỏ qua hoặc làm sơ sài bước chủ trương đầu tư vì nghĩ đó chỉ là thủ tục hình thức, dẫn đến toàn bộ hồ sơ sau này bị yêu cầu làm lại từ đầu.
Nếu dự án cần điều chỉnh giữa chừng (đổi mục tiêu, tăng vốn, đổi địa điểm), tôi có biết mình cần làm thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư trước hay không? Nhiều dự án bị đình trệ không phải vì thiếu vốn, mà vì thay đổi phát sinh nhưng không thực hiện đúng thủ tục điều chỉnh trước khi tiếp tục, khiến toàn bộ phần đã làm sau đó không có giá trị pháp lý.
Nếu bất kỳ câu nào trong ba câu trên khiến anh chị còn phân vân, đó chính là lúc nên có một bên hiểu rõ quy trình đồng hành cùng, thay vì tự mò mẫm và có nguy cơ phải làm lại từ đầu.
Geneat có thể hỗ trợ gì cho anh chị
Đây là một trong những mảng Geneat làm việc thường xuyên nhất với cơ quan nhà nước: đồng hành từ bước lập chủ trương đầu tư, soạn báo cáo nghiên cứu khả thi, chuẩn bị hồ sơ đúng theo nhóm phân loại dự án, cho đến khi qua được vòng thẩm định và có quyết định đầu tư chính thức. Với các dự án đang triển khai giữa chừng cần điều chỉnh, Geneat cũng hỗ trợ xác định đúng thủ tục điều chỉnh cần thực hiện trước khi tiếp tục, tránh rủi ro toàn bộ phần việc đã làm mất giá trị pháp lý.
Hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của Geneat để được tư vấn trực tiếp
Nội dung bài viết mang tính tổng hợp, tham khảo dựa trên Luật Đầu tư công (58/2024/QH15) và các nguồn thông tin công khai, không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Quy định pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung theo thời gian — để có thông tin áp dụng chính xác cho trường hợp cụ thể của đơn vị mình, quý anh/chị vui lòng liên hệ Geneat để được tư vấn trực tiếp.
